test

("නොබැඳුනු මනසක විත්ති" විශේෂාංගය , එහෙම නැත්නම් ලිපි පෙළ තුලින් මම උත්සාහ කරනවා මගේ වෘත්තීය පරිසරය තුල දිනපතා මම අත්විඳින, සමහර විට ඔබ බොහෝ දෙනෙක් නොදකින, නොවිඳින වෙනස් සිදුවීම් මාලාවක් ඔබත් එක්ක බෙදා ගන්නට.) අද උදේ සිදුවීමක්. සඳුදා දවස අපේ වඩාත්ම වර්ණවත් දවස. ඒ අද දවසේ වැඩසටහන තුල ඩිමෙන්ෂියා තත්ත්වය සමඟ ජීවත්වන අය මෙන්ම, එහි මූලික අවස්ථාවේ සිටින අයත්, වෙනත් ස්නායුක රෝග තත්ත්ව සමඟ ජීවත්වන අයත් කියන මිශ්ර ප්රජාවක් අප සමඟ එකතු වෙන නිසා. සියළු විස්තර, යාවත්කාලීන සෞඛ්ය සහ හැසිරීම් පිළිබඳ තොරතුරු කියවල සූදානම් වෙලා, ටිකක් එළියට වෙලා හිටියේ අද හරිම ලස්සන දවසක් වුනු නිසා. පහුගිය කාලේ තිබුණු සීතල නැති වෙලා , හිම දියවෙලා අපූරු ලස්සන උදෑසනක් , කුරුළු කිචිබිචියත් එක්කම ඇවිත් තිබුණා. ලොකු කලබලයකුත් නැති එකේ සිංදුවක් එහෙම අහගෙන ඉන්න අතරේ අපේ එක් සේවාලාභිනියක් ආයතනයට ගොඩවැදුනා. ඒ ආවේ, එයාගේ සැමියා එක්ක, (මතක විදියට අවුරුදු පනස් ගණනක විවාහ සංවත්සරයත් ළඟදි සැමරුවා). එළියේ වාඩිවෙලා ඉන්න මා දැක්ක ඇය, ගොඩනැගිල්ල ඇතුලට යනවා වෙනුවට මා වෙතට ආවා. "එහෙම නම් ඔක්කොම හරිනේ, මම එන්නම් ...

මේ මාතෘකාවෙන්ම මෙම පරික්ෂණ කිහිපයක් ගැන මීට පෙරත් අප කතා කළා. අද ඔබ වෙත ගෙන එන්නේ තවත් එවන්, ඩිමෙන්ෂියාව පිළිබඳ ඇති අවදානම හඳුනාගැනීමට එහෙම නැත්නම් අවදානම යොමු කළ යුතු තත්ත්වයේ සැක කිරීමක් කළ යුතුද කියන අදහස ගන්නට පුළුවන් පරික්ෂණයක්. නැවතත් මතක් කරනවා, මෙම පරික්ෂණ සිදු කළ යුත්තේ, අදාල විෂය ගැන සෞඛ්ය විද්යානුකූල , වෘත්තීය දැනුමක් ඇති වෘත්තිකයෙක් විසින්. එවිටයි වඩාත් සාර්ථක අදහසක් ලබා ගත හැකි වන්නේ. නමුත්, එවැනි වෘත්තිය අත්දැකීමක් නැති අයෙක්ට වුනත් කියවා , විමසා යම් අදහසක් ලබා ගත හැකි නිසා මෙම ස්ක්රීන් ටෙස්ට් එක සටහන් කරනවා. ලකුණු ලබා දෙන ආකාරය කරන්නේ මෙහෙමයි, මේ හැම ප්රශ්නයක් ඉදිරියේම ඉලක්කම් දෙකක් තියෙනවා. එයින් මුල් ඉලක්කම , අදාල ගැටළුවට පිළිතුර "ඔව්" වුනොත් සහ අනෙක් අංකය , අදාල ගැටළුවට ලැබෙන පිළිතුර "නැහැ" නම්. ඒ විදියට ප්රශ්න 21ම විමසීමෙන් සොයා බලලා , ලැබෙන ලකුණු එකතු කරල බලන්න. මුළු එකතුවේ අර්ථ දැක්වීම: ලකුණු 4 හෝ අඩු නම් : තත්ත්වය සාමාන්යයි. ලකුණු 5 - 14 අතර නම් : සොයා බැලිය යුතු මට්ටමේ අමතක වීමක් ඇත. ලකුණු 15 හෝ ඊට වැඩි නම් : පමා නොකර සුදුසුකම්ලත...

("නොබැඳුනු මනසක විත්ති" විශේෂාංගය , එහෙම නැත්නම් ලිපි පෙළ තුලින් මම උත්සාහ කරනවා මගේ වෘත්තීය පරිසරය තුල දිනපතා මම අත්විඳින, සමහර විට ඔබ බොහෝ දෙනෙක් නොදකින, නොවිඳින වෙනස් සිදුවීම් මාලාවක් ඔබත් එක්ක බෙදා ගන්නට.) දවස සිකුරාදාව. අද දවසේ අපේ වැඩසටහනට අළුත් සේවාලාභියෙක්ගේ පැමිණීම අපේක්ෂාවෙන්, අදාල තොරතුරු සියල්ල පිළිබඳව දැනුවත් වෙලා හිටියා. වෙනද වගේම උදේ අට වෙත්දි හැමෝම වගේ ඇවිත්. තාමත් අපේ අළුත් සාමාජිකාව ආවෙ නෑ. සාමාන්යයෙන් මුල්ම දවසේ ටිකක් පමාවෙන එක පොදු දෙයක්නේ. හරියටම තවත් විනාඩි දහයක් යත්දි තරුණ යුවලක් එනවා. ලැබී තිබුණු තොරතුරු සහ සෞඛ්යය සටහන් අනුව මේ එන්නේ ඒ දෙන්න වෙන්න ඕන. ගියා ඔවුන්ව පිළිගන්න, මොකද මුල්ම හමුවීම තුල ඇතිවන බැඳිම සහ සේවාලාභීන් ලබා ගන්නා සේවය අතරේ ලොකු සම්බන්ධයක් තිබෙන බව අප දන්නා නිසා. "සුබ උදෑසනක් වේවා, මේ ...xxxx වෙන්න ඕන." "ඔව්, මම තමයි xxxx , මේ මගේ හස්බන්ඩ් yyyyy" සුහද පිළිගැනීමකින් පස්සේ ඇයට හිමි ස්ථානයට යොමු කරලා සැමියා එක්ක පුංචි කතාබහක යෙදුනා. "සමාවෙන්න, අපි ටිකක් ප්රමාද වුනා, දන්නැත්ද උදේ ටිකක් යුද්දයක් වගේ...

ඔබ දැනටමත් ඩිමෙන්ෂියාව ගැන යම් දැනුමක් ඇති අයෙක් නම්, මෙම තත්ත්වය හඳුනාගැනීම සහ විනිශ්චය කරන ආකාරය ගැන යම් අදහසක් ඇති. ඒ මීට පෙර එකතුවූ ලිපි සහ සාකච්ඡා වලට එකතු වුනා නම්. මෙතැනදි, ඩිමෙන්ෂියාව පිළිබඳ සොයා බලන, සෞඛ්ය වෘත්තිකයෙක් විසින් භාවිත කරන පරික්ෂණ ප්රධාන වර්ග දෙකකට වෙන් කරන්න පුළුවන්. Screening Tests : ඒ කියන්නේ අදාල පුද්ගලයා ඩිමෙන්ෂියා තත්ත්වය හෝ ආසන්න තත්ත්වයක සිටිනවා යැයි සැක කළ හැකිද කියල හොයන මූලික පරික්ෂණ. මේවා කිසිසේත්ම, රෝග විනිශ්චක පරික්ෂණ ( Diagnostic Tests ) ලෙස සැලකෙන්නේ නැහැ. තව විදියකින් කිව්වොත් screening test වලින් පමණක්ම ඩිමෙන්ෂියා තත්ත්වය සඳහා වෛද්ය විනිශ්චයක් ( Medical Diagnosis ) දීම පිළිගන්නා වෘත්තිකයෙක් විසින් කරන්නේ නැහැ. එහෙම නැත්නම් එවැනි උත්සාහයකදි ලැබෙන "රෝග විනිශ්චය" ඉතා නිවැරදි එකක් නොවීමට ඉඩ තිබෙනවා. Diagnostic Tests : සිදු විය යුත්තේ, මෙම ස්ක්රීනින්ස් වලින්, සැක මතුවන අවස්ථා , එහෙමත් නැත්නම් , බුද්ධිමය, මානසික හැකියාමය තත්ත්වය ගැන අවදානමක් , සැකයක් හඳුනාගන්නා අවස්ථාවකදි, අනෙක් පරික්ෂණ — රුධිර රසායන පරික්ෂණ, පොදු ශාරීරික පරික්ෂණ, චර්ය...

("නොබැඳුනු මනසක විත්ති" විශේෂාංගය , එහෙම නැත්නම් ලිපි පෙළ තුලින් මම උත්සාහ කරනවා මගේ වෘත්තීය පරිසරය තුල දිනපතා මම අත්විඳින, සමහර විට ඔබ බොහෝ දෙනෙක් නොදකින, නොවිඳින වෙනස් සිදුවීම් මාලාවක් ඔබත් එක්ක බෙදා ගන්නට.) හවස කෝපි කෝප්පය උගුරු දෙක තුනකින් ඉවර කළ ඩොනල්ඩ් කියාගෙන ආ කතාව පටන් ගත්තා. "අපි කොතැනද නැවැත්තුවේ.." "ඩොන් කියමින් හිටියේ, අර ගෙවල් දෙකේ ළමයි දාසයක් හිටි කතාවනේ" "ආ.. ඔවුනේ.. අපි දෙගොල්ලම කැතලික්, අපේ පවුලේ නමයයි, අල්ලපු ගෙදර හතයි. අපි දෙගොල්ල සෙල්ලමට බැස්සම ඕන ගේමක් අපේ තමයි" ඩොන් ඇස් කරකවමින්, කම්මුලු රිදෙන සතුටකින් කියවගෙන යනවා. "මයික් දන්නවද? ඔය අල්ලපු ගෙදර හිටිය කෙල්ලට තමයි මම මුලින්ම කිස් එක දුන්නේ. මට හතයි, කෙල්ලට පහයි. අපේ ගෙදර පඩිපෙල යට ඉඳන් තමයි කිස් එක දුන්නේ, තාම මතකයි ඒ හැඟීම..." "ඒ කියන්නේ ඩොන්ගේ පළමු පෙම්වතී ඒ..." "ඔව් , ඔව්... කැත්ලීන්. කොන්ඩේ බොකුටු , ජින්ජර් හෙයාර් එකක් තිබුණේ. මං ආසම කළේ, එයාගේ කොන්ඩෙට ගාන ඔයිල් එකේ සුවඳට...මං තදින් හාදුවක් දීලා ,ඊළඟට කළේ ඒ රත්තරං පාට කොන්ඩේ ඉම්බා...

("නොබැඳුනු මනසක විත්ති" විශේෂාංගය , එහෙම නැත්නම් ලිපි පෙළ තුලින් මම උත්සාහ කරනවා මගේ වෘත්තීය පරිසරය තුල දිනපතා මම අත්විඳින, සමහර විට ඔබ බොහෝ දෙනෙක් නොදකින, නොවිඳින වෙනස් සිදුවීම් මාලාවක් ඔබත් එක්ක බෙදා ගන්නට.) අද සඳුදා, අවුරුදු තුනකට පස්සේ නැවතත් in-person ක්රමයේ වැඩසටහන් පටන් අරගෙන දෙවෙනි දවස. අද කණ්ඩායම අතර, මීට පෙර අපත් එක්ක හිටි සේවාලාභීන් මෙන්ම, අළුතින්ම එකතු වූ සේවාලාභීන් පිරිසක්ද හිටියා. සැලසුම් කළ විදියටම දවස "වර්ණවත් දවසක්" ලෙස ගෙවුනා. හැමෝම කතාබහ කළා, හිනා වුනා, අකමැතිම ව්යායාම වැඩසටහන හිනාවෙවීම සම්පුර්ණ කළා, හවස් වරුව සෙල්ලම් කළා, සැලසුම් කළ ක්රියාකාරකම් අවසන් කරලා, පිරිසක්, ගමේ ප්රවාහන සේවය මගින් (ඒ කිව්වේ සීටිබී බස් එකෙන් කියමු) තම තමන්ගේ ගෙවල් වලට ගියා. හවස තුන හමාරත් වෙලා තවමත් හැරියට් නෝන තවමත් මග බලාගෙන ඉන්නවා. හැරියට් අවුරුදු හැත්තෑවක විතර, ඩිමෙන්ෂියා තත්ත්වය සමඟ ජීවත්වන බ්රිතාන්ය-කැනඩානු කාන්තාවක්. හරි අපූරු රස කතා උල්පතක් වන ඇය, අපත් එක්ක මීට වසර තුනකට පෙර කෝවිඩ් වසංගතේ එන්න ඉස්සර වෙලා මේ විදියටම වැඩසටහන් වලට එක් වුනා. නමුත් ,කෝවිඩ් තත්ත්...

SL Dementia ඩිමෙන්ෂියා සුව අසපු ගෲප් එක පටන්ගත් අවස්ථා වේ සිට, ඩිමෙන්ෂියා ගැන ලංකාවේ විවිධ ගැටළු යොමු වෙනවා. ඒ අතරේ වැඩි ප්රමාණයක්ම තියෙන්නේ "ඩිමෙන්ෂියාව හොඳ කරන" වෙදුන් යැයි කියා ගන්නා අය, තවත් විවිධාකාර ක්රම ඔස්සේ ඩිමෙන්ෂියාව සුව වු බව කියන පණිවිඩත් ලැබෙමින් තිබෙනවා. එම තොරතුරු එවූවන් අතරේ, පාසල් වයසේ දරුවන්ගේ සිට, ලංකාවේ ප්රධාන යැයි කියන මාධ්ය ආයතනයක ප්රධානියෙක් දක්වා පරාසයක පිරිස සිටිනවා. ලැබෙන පෞද්ගලික පණිවිඩ වලට පුද්ගලිකව පිළිතුරු දීම කිසිදු ගෲප් එකකට අදාලව නොකරන නිසා, කියවීමට පමණක් යොදා ගැනීමයි සිදුවෙන්නේ. (අවශ්යතාවය ඉතාමත් ඉහළ තැනකදි පිළිතුරු දෙනවා හැර) නමුත්, මේ උනන්දුව ඔස්සේ , ලංකාව තුල ඩිමෙන්ෂියාව ගැන යම් කතාබහක් සිදුවන බව සහ අවධානයක් තිබෙන බවට "සතුටක්" ලැබුණත්, තත්ත්වය ගැන ඇති දැනුම ගැන නම් "සතුටු වෙන්න" පුළුවන් තැනක නැතිදෝ කියල හිතෙනවා. ඒ නිසා, මේ ලිපිය "ඩිමෙන්ෂියා සුව කරන්න පුළුවන් ද?" නමින් පළ කරන්නේ, ලැබුණූ පුද්ගලික පණිවිඩ ගණනාවකට පොදුවේ පිළිතුරක් ලබා දෙන්නටත්, පොදුවේ දැනුවත් කිරීමක් කරන්නටත්. මොකක්ද ඩිමෙන්ෂියා කියන්නේ? ...