test

"අනේ මන්දා, මට දැන් එකපාරට අමතක වෙනවා. සමහර වෙලාවට නිකං confuse වෙලා වගේ මට දැනගත්තත් කියන්න ඕන දේ හිතාගන්න බැරිව හිරවෙනවා. කල්පනාවත් අඩුද මන්දා... මේ දැන් මෙතැනට එන්න ආපු ගමනේ මට අමතක වෙලා හරවන්නේ නැතිව ඉස්සරහටම ගියානේ. ඉස්කෝලේ ගාවදි මතක් වුනේ යන්නේ කොහෙද කියලා. ටික වෙලාවකින් ආයෙ සාමාන්‍ය විදියට වැඩ කරගන්න පුළුවන්." ඇය, ඇස අග තිබුණු කඳුළු බිංදුවක් ඇඟිල්ලෙන් පිසදාන ගමන් කීවාය. "මෙහෙම වෙනසක් දැනෙන්නේ අලුතින්ද? නැත්නම් කාලයක් තිස්සේ මෙහෙම වුණාද?" මා ඇසුවෙමි. "නෑ අනේ, මම හැමදේම හරියට පිළිවෙලට, වෙලාවට කරන්න පුරුදු වෙලා හිටියේ. අනෙක මෙයා ලෙඩ වුණාට පස්සේ ඒ වගකීම තවත් වැඩිවුණා. මේ වෙනකම් මට මෙහෙම වෙනසක් දැනිලා නෑ. ඒත්... දැන් දැන් මටත් ඩිමෙන්ෂියාව එනවාද කියලා මට බයයි. මම ඩිමෙන්ෂියාවට බය නෑ, ඒත් මට එහෙම වුණොත් මෙයාව බලාගන්නේ කවුද?" බොහොම ශක්තිමත් කාන්තාවක් ලෙස අප අතරේ හඳුනාගෙන සිටි ඇයට මෙසේ හැඬුමක් මතු වූයේ, තමන් තුළ සිරකරගෙන සිටි වේදනාව සහ මානසික බරෙහි තරම නිසාවෙනි. තම සැමියාගේ ඩිමෙන්ෂියා රෝගී තත්ත්වය සමඟ ඇය මුහුණ දුන් අධික පීඩනය (Caregiver Stress / Burn...

රටක කලා නිර්මාණ තුළ, ප්‍රජාව තුළ තවමත් ප්‍රමාණවත් නිවැරදි හඳුනාගැනීමක් නොමැති ඩිමෙන්ෂියාව හෝ ආශ්‍රිත තත්ත්වයන් නිර්මාණාත්මක ලෙස ඉදිරිපත් කිරීම තුළ වාසි මෙන්ම යම් අවාසි සහ අවදානම්ද මතුවිය හැක. විශේෂයෙන්ම ඊට දායක වන කලාකරුවන්, නිර්මාණකරුවන් සහ සම්පත්දායකයින් අදාළ තත්ත්වය පිළිබඳ ලබාගන්නා සහ බෙදාගන්නා දැනුම, අත්දැකීම් සහ නිරූපණ ක්‍රමවේදය අනුව මෙහි බලපෑම තීරණය වේ. ඩිමෙන්ෂියාව සහ ආශ්‍රිත තත්ත්ව නිරූපණය කළ ප්‍රකට නිර්මාණ ලෝක සිනමා නිර්මාණ (International Films): Still Alice (2014 / 2015) — Early-Onset Alzheimer's රෝගය පිළිබඳ විශිෂ්ට අධ්‍යයනයක් The Father (2020) — ඩිමෙන්ෂියා රෝගියෙකුගේ දෘෂ්ටිකෝණයෙන් ලෝකය පෙනෙන අයුරු පෙන්වූ සිනමා පටයක් Away From Her (2006 / 2007) The Notebook (2004) The Savages (2007) The Leisure Seeker (2017) What They Had (2018) Remember (2015) Iris: A Memoir of Iris Murdoch (2001) Elizabeth is Missing (2019) Aurora Borealis (2005) A Song For Martin (2001) Firefly Dreams (2001) Age-Old Friends (1989) රූපවාහිනී සහ ටෙලි නිර්මාණ: The Andy Griffith Show , Bonanza* ...

ඩිමෙන්ෂියාව සමඟ ජීවත්වන තමන්ගේ අම්මා, තාත්තා එහෙම නැත්නම් පවුලේ සාමාජිකයා නිවසේ වැඩකටයුතු වලට උදව් කරගැනීම හොඳද නරකද? මේ ප්‍රශ්නය රෝග තත්ත්වය විනිශ්චය වූ මුල් මාස කිහිපයේ අප හමුවන බොහෝ පවුල්වල සාමාජිකයන් විමසන පොදු ගැටළුවකි. "දැන් එයාට විවේකයෙන් ඉන්න දෙන්න ඕන නේද?" "එයාගේ කල්පනාව වෙනස් වන නිසා තවත් අවදානමක් වේවිද?" "ගෙදර වැඩ තියා අපි නිකං කතා කළත් එයාට තරහ යනවානේ?" "අනේ එයාට තවත් කරදර කරන්නට බෑ, එයා අපි නිසා මෙතෙක් දුක්වින්දා, දැන් එයාව පරිස්සමෙන් බලාගෙන ඉන්න ටිකේ සැපට තියන්නයි මට ඕනේ." ඇත්තටම, ඩිමෙන්ෂියාව සමඟ ජීවත්වන පුද්ගලයා නිවසේ වැඩකටයුතු වලට එකතු කරගැනීම සුදුසුද? මෙම ප්‍රශ්නයට තනි පොදු පිළිතුරක් ලබා දිය නොහැක්කේ ඩිමෙන්ෂියා වර්ගය, රෝග අවධිය, පුද්ගලයාගේ වයස සහ චර්යාවන් අනුව තත්ත්වය වෙනස් වන බැවිනි. කෙසේ වෙතත්, නිසි ඇගයීමක් සහ ආරක්ෂිත ක්‍රමවේදයක් ඔස්සේ නිවසේ වැඩකටයුතු වලට උදව් කරගැනීමෙන් අතිමහත් වාසි රැසක් ඔවුන්ට ලබා දිය හැක. ගෙදර වැඩ පැවරීමට පෙර සොයා බැලිය යුතු කරුණු 9ක් හැකියාවේ තරම මනින්න (Assess Ability): පුද්ගලයාට කළ හැකි කායික...

ඩිමෙන්ෂියාව සමඟ ජීවත්වන්නෙකු තුළ සිදුවන වෙනස්වීම් අතරින් පවුලේ අය, ආසන්නතම මිතුරන් මුලින්ම හඳුනාගන්නා ප්‍රධාන ලක්ෂණයක් වන්නේ "කථනය වෙනස්වීම"යි. මෙම ලිපිය තුළින් කථනය වෙනස්වීම සඳහා හේතුවිය හැකි සාධක සහ ඒ සඳහා ප්‍රායෝගිකව භාවිත කළ හැකි සාත්තු උපක්‍රම සාකච්ඡා කෙරේ. කතාබහ වෙනස්වීමේ ප්‍රධාන අවස්ථා සහ ප්‍රායෝගික උපක්‍රම 1. වචන අමතක වීම (Anomia / Anomic Aphasia) වෙනදා සාමාන්‍ය විදියට ඕනෑම කෙනෙකුට තේරුම් ගත හැකි පරිදි අදහස් ප්‍රකාශ කළ පුද්ගලයා, දැන් එම අදහසම ප්‍රකාශ කරන්නට ලොකු උත්සාහයක් දරයි. ගැලපෙන වචනය මතක් කරගත නොහැකි නිසා ඒ හිස්තැන් වෙනත් වචන හෝ ඉඟි වලින් පිරවීමට උත්සාහ කරයි. උදාහරණයක් ලෙස: "මගේ හැරමිටිය ගෙනත් දෙන්න" කියනවා වෙනුවට "අර මං ඇවිදින්න ගන්නේ... මෙන්න මෙහෙම තියන්නේ... අන්න ඒක ගෙනත් දෙන්නකෝ"* ආදී වශයෙන් කීම. කළ හැකි දේ: මුල් අදියරේදී සුදුසුකම්ලත් භාෂණ චිකිත්සාවකට (Speech Therapy) යොමුවීම. පුද්ගලයාට කලබල නොකර හෝ පීඩනයට පත් නොකර, වචනය මතක් කරගැනීමට අවශ්‍ය කාලය සහ ඉවසීම ලබා දීම. වචනය මතක් කරගැනීමට උපකාරී වන ඉඟි (cues) ලබා දීම හෝ අදහස වටහාගෙන සන...